Gẫm & Bình

Nhân bình tranh của Lee Jin Ju:
Nghệ thuật là để xin (được chia sẻ)? Hay để cho (giải pháp)? 18. 12. 12 - 10:40 am

Phó Đức Tùng – Phạm Quang Hiếu – Phạm Huy Thông

SOI: Đây là một thảo luận rất hay nhân bài Goyang nghệ trại. Kỳ 2: Lee Jin Ju – Người phụ nữ tàng hình. Soi xin đưa lên thành bài để các bạn dễ theo dõi và thảo luận. Rất cảm ơn anh Phó Đức Tùng, anh Phạm Huy Thông, và anh Phạm Quang Hiếu. Lưu ý: có nhiều cmt sau đó Soi đã cập nhật luôn vào trong bài, để về sau thành một cuộc thảo luận hoàn chỉnh.

*

“Trở về”, 2010, 70 x 70cm, Korean color on fabric (màu truyền thống Hàn Quốc trên giấy vải)

PHÓ ĐỨC TÙNG

Theo mình thì câu chuyện (trong tranh Lee Jin Ju) không chỉ là sự cô đơn hay kỳ thị nữ giới. Vấn đề cơ bản hơn, luôn được nhắc tới trong mọi tranh, là sự không phân biệt được nước và sữa. Nước là thứ để cho cây, nhưng dùng để nuôi sống loài người, cả nam lẫn nữ. Trong khi đó dòng sữa là tinh túy của người mẹ, của nữ tính, thì bị bỏ. Hai bầu vú mất đi sự linh thiêng, vì không còn gắn với dòng sữa, chỉ còn là hai form tròn, không khác gì hai quả bóng bay, thậm chí không hấp dẫn bằng hai quả bóng bay xanh đỏ. Những đứa trẻ bị mẹ cho uống nước thay vì sữa, bị cắt tỉa từ bé như những cây bonsai, tất nhiên không thể thành người, và về lâu dài chắc sẽ chết như cái cây kia, khi đó dao kéo cũng không làm gì được nữa. Những đứa trẻ đó sau này sẽ phơi người phụ nữ trên dây như các đồ chơi, quần áo, và không phân biệt được dòng sữa trắng chảy ra từ đó với nước chảy ra từ các thứ khác.

Rewind (tạm dịch là “Tái tạo”), 130 x 163cm, Korean color on fabric (Màu truyền thống Hàn Quốc trên “giấy vải”), 2009

Nỗi ám ảnh của nghệ sĩ không phải là người phụ nữ, mà là dòng sữa, màu trắng sữa, mà trong mọi bức tranh, nhất là các bức mang tên “cách để nhớ”, chị luôn tìm cách nhắc nhở. Nhìn thấy bất kỳ thứ gì màu trắng, hãy nhớ đến sữa. Hãy nhớ là sức mạnh duy nhất của người phụ nữ, cũng là thức ăn duy nhất cao quý cho loài người, cả nam lẫn nữ, là dòng sữa. Không có nó, người không còn là người, không thể sống. Và chị kêu gọi người phụ nữ đầu tiên phải nhớ về thiên chức này của mình, chứ không phải đi yêu cầu, tranh giành từ bọn đàn ông, chúng chẳng qua là những đứa con què quặt do chính mình tạo ra mà thôi.

Và việc thể hiện người phụ nữ không có tóc theo tôi có liên quan đến sữa hơn là đến não. Vấn đề không ở não. Dòng suối tóc là biểu tượng bên ngoài của nữ tính, cũng có thể coi như hình ảnh của dòng sữa bên trong. Người phụ nữ được nuôi bằng máu và nước chỉ có thể hiện được phần xác thịt, nhưng không có sữa, và cũng không có suối tóc. Và nếu từ người phụ nữ đó rỉ ra nước gì, thì nước đó cũng đen như nước rác, vì được nuôi dưỡng bằng những kẹo mút, bánh gato v.v… cho nên không khác gì một bao rác. Nhưng vẫn còn một ẩn ức như bạn Thông nói, là cảm nhận từ mọi tế bào rằng màu trắng kia có liên quan đến mình.

“Một cách để nhớ”, 2008, 130 x 163cm, Korean color on fabric (Màu truyền thống Hàn Quốc trên “giấy vải”).

Thực ra vấn đề tôi muốn chia sẻ với mọi người không phải ở chỗ ta lý giải thế nào về ý nghĩa cụ thể của một bức tranh, vì mỗi người đều có thể có cách lý giải riêng. Cái mà tôi muốn qua đây bàn với mọi người là ý nghĩa chung hơn của nghệ thuật. Theo tôi thì về nguyên tắc, nghệ sĩ phải có thứ để cho, chứ không phải xin. Nếu nghệ sĩ bản thân có vấn đề, bức xúc, và muốn chia sẻ bức xúc đó với mọi người, thì về nguyên tắc, anh ta sẽ phải trả tiền cho người xem về sự chia sẻ đó. Còn nếu người ta trả tiền cho một tác phẩm nghệ thuật, thì bao giờ cũng là người ta được cái gì, đó là thị trường. Một người ăn mày què cụt đui mù, lê la dưới đất, kêu khóc thảm thiết người ta cũng chỉ cho vài xu. Nếu ta kêu than vì sự bất công xã hội, vì thân phận người phụ nữ, người tàn tật, người đồng tính, người Việt Nam, trí thức v.v… rất có thể là đúng, nhưng tôi không nghĩ người ta trả tiền cho những nỗi đau mà nghệ sĩ chất thêm vào tâm hồn họ. Vấn đề là giải pháp cho những nỗi đau đó. Đấy mới là giá trị của nghệ thuật.

 

PHẠM HUY THÔNG

Vấn đề “cho”-“nhận” mà anh Tùng đưa ra rất hay và có vẻ logic. Rất đáng để suy nghĩ. Em sẽ ngẫm thêm về ý này.

Tuy nhiên tạm thời trong lúc này, em chưa thể đồng ý với anh. Em thấy việc nghệ thuật tạo hình mà đưa ra được “giải pháp cho những nỗi đau” thực ra là việc hơi mơ hồ. Em nghĩ, cùng lắm thì nghệ thuật chạm được đến chức năng “gợi mở và thức tỉnh” là quá tốt rồi. Nghệ sĩ chia sẻ tâm sự vui buồn lên tác phẩm là để thức tỉnh (hoặc nhắc nhớ) người xem đến những cung bậc cảm xúc đa dạng trong cuộc đời, gợi lại ký ức hoặc mở ra ước mơ… Người ta vẫn bỏ tiền đi xem bi kịch buồn não lòng, hoặc phim ma ghê chết khiếp. Hành động bỏ tiền ra mua vé là hành động mua thêm trải nghiệm cảm xúc của người xem. Không có đạo diễn phim ma nào bỏ tiền túi ra trả công xem cho khán giả cả (trừ trường hợp của Nền Điện ảnh Ma quái Việt Nam :-)). Vì vậy nói chuyện “cho” hay ”xin” như anh Tùng, ở đây, không hợp lý nữa. Người ta, vì vậy, vẫn bỏ tiền ra mua những bức tranh buồn thảm đó thôi. (Em cực kết tranh của Egon Schiele, không kém gì tranh đẹp của Klimt).

Ví dụ sâu hơn: Vở kịch Romeo-Juliet cho người xem những hình tượng đẹp về tình yêu gián tiếp nhắc nhở người ta về tình thương con người, cảnh tỉnh về sự chia rẽ… Người xem từ đó có thể được “thức tỉnh” trong những ứng xử của mình với những bạn bè, người thân, kẻ thù trong cuộc đời thực. Tự thân vở kịch không đưa ra giải pháp cụ thể mà chỉ lay động cảm xúc và tâm trí để người xem có những giải pháp thực tế tùy trường hợp.

Ý kiến của em tạm thời là như vậy.

 

PHẠM QUANG HIẾU

Cách nhìn nhận của anh Phó Đức Tùng về nghệ thuật phải nói là rất… nguy hiểm! Bởi nó tiêu diệt khoảng 50% nghệ phẩm trên thế giới này, trong đó rất nhiều nghệ phẩm được thế giới coi là có giá trị lớn!

Thứ nhất: Trong quá trình sáng tạo, người nghệ sĩ không nhất thiết phải nảy sinh khái niệm xincho trong tinh thần. Anh có bao giờ thích thú trước vẻ đẹp của một đóa hoa? Và dù anh có chắc mẩm, như một vài nhà thơ trong cơn ngây ngất, rằng đóa hoa kia nở vì anh, thì anh cũng nên yên tâm một điều rằng: Dù không có anh, hoa kia vẫn nở! Và dù không ý thức, hoa kia vẫn nở!

Thứ hai: Người nghệ sĩ biểu hiện những xúc cảm hay tư duy của mình trong tác phẩm chưa chắc đã là anh ta muốn chia sẻ với mọi người. Bởi dù không ý thức, không định chia sẻ, xin lòng cảm thương hay dạy bảo ai thì: hoa kia vẫn nở!

Thứ ba: Một tác phẩm tìm được sự đồng cảm với người xem, thì không nhất thiết cái “cảm” của người xem phải trùng với cái “cảm” của tác giả. Nếu như người xem mua lại tác phẩm thì anh ta coi đấy là “xin” hay “cho”? Người ta mua một tác phẩm nghệ thuật, bỏ qua khía cạnh kinh doanh, là bởi người ta tìm thấy sự đồng cảm về mặt nào đó đối với tác phẩm, chứ chưa chắc là đồng cảm với tác giả.

Thứ tư: Cái quan niệm cho rằng mua một tác phẩm phản ánh nỗi đau, bi kịch hay mặt trái của cuộc sống là chất thêm nỗi đau vào tâm hồn, nói thật, rất Việt Nam! Bảo sao mà người ta cứ thích dòng tranh “xú”! Vậy thì chỉ có những kẻ điên mới sưu tập tranh của Pi, Bacon, Schiele, một loạt danh họa biểu hiện và rất nhiều nghệ sĩ trong những trường phái khác.

Thứ năm: Đừng bắt nghệ sĩ phải thành ông thánh! Dù quả thật, có giải pháp cho một vấn đề nào đấy thì cũng tốt, nhưng mới khó khăn làm sao! Và giả dụ, nghệ sĩ có thể đưa ra một giải pháp thì phải chăng đó chỉ là giải pháp của anh ta, trong một tính cách, hoàn cảnh và môi trường cụ thể của anh ta?! Anh ta có mà điên mới nghĩ rằng đó là giải pháp chung cho tất cả mọi người.

Đó là chưa nói, anh ta đâu cần phải đưa ra một giải pháp! Một nghệ phẩm có thể chỉ là một hiện diện!

Anh Tùng quả là người có trí tuệ sắc sảo và nhiều tri thức! Tuy nhiên, nhiều khi chính sự sắc sảo lại che mờ mắt ta! Thân!

 

PHÓ ĐỨC TÙNG

Bạn Hiếu,

Chắc bạn cũng không cho là mình ngớ ngẩn đến mức cho rằng tranh phải bắt mắt hay tạo cảm giác vui tươi mới là nghệ thuật. Từ thời xa xưa nhất, bi kịch vẫn là một thể loại cơ bản của nghệ thuật, chẳng phải phát kiến gì mới của một danh họa đương đại nào. Tuy nhiên, mình tương đối chắc rằng đằng sau cái bi kịch đó, cái nỗi đau đó, có một vẻ đẹp nhân văn mà ta có thể coi là kiến giải, nếu không muốn nói là giải pháp, cho những tình huống tương tự.

Nếu bạn chửi thẳng vào mặt tôi là tôi là kẻ ngu ngốc, thối tha, đồi bại, đau khổ, bệnh hoạn v.v… hoặc bạn chửi là giống người, hoặc tự chửi mình, vạch trần mọi sự thối tha trong xã hội v.v… đều có thể rất đúng, nhưng đó là câu chuyện của nhà phân tích, nhà giải phẫu. Có ai muốn treo một ảnh rác, hoặc giải phẫu khối ung thư lên tường, nếu nó không có thông điệp gì đằng sau đó. Đằng sau mọi hiện thực, mọi phê phán, đều cần một tấm lòng, một tình yêu, mà đó là cái mà người nghệ sĩ có thể cho. Còn tất nhiên người ta có thể lạm dụng nghệ thuật vào công cụ đấu tranh, tuyên truyền chính trị, đòi quyền lợi, nhưng nếu chỉ có như vậy thôi thì khó có thể gọi là nghệ thuật.

Tôi nói vậy thôi, còn thì tùy bạn. Tôi chẳng phải nghệ sĩ, chẳng phải nhà phê bình. Lời nói của tôi chẳng có giá trị gì. Nếu bạn thấy việc kể khổ, kêu đau đơn thuần cũng dễ bán thì cứ làm.

Nhân bạn nhắc Pi, Bacon v.v… Bạn có biết tại sao rất nhiều nghệ sĩ Việt Nam và thế giới nữa vẽ chủ đề tương tự như họ mà thuộc đẳng cấp khác không? Chính vì tưởng đó chỉ là “mặt trái” thôi vậy. Nếu không có cái mặt phải, bức tranh sẽ chỉ là rác. Còn cái mặt phải trong các tác phẩm của mấy danh họa nói trên nằm ở đâu, bạn đọc kỹ sẽ thấy.

Mà tôi cứ nghĩ mãi, không biết tại sao một việc rất hiển nhiên trong xã hội là ta muốn người ta trả tiền cho ta thì ta phải làm cho người ta một điều gì đó tốt đẹp lại trở nên khó hiểu đến thế.

Nhớ lại một câu rất hay của triết gia Nga Solofiev. Ông này có nói là trong thế kỷ 20, chủ nghĩa cộng sản và thiên chúa giáo sẽ tranh nhau làm tôn giáo của thế giới. Điều khác nhau cơ bản giữa hai tôn giáo này là: một bên thì cứ bắt người ta lấy của mình cho người khác (Thiên Chúa) và một bên thì bảo phải chiếm của người làm của mình (Cộng sản). Và ông cũng nói rằng, đôi khi Cộng sản cũng có lý, vì có những thứ quả thật cần phải chia chác lại. Nhưng đó là vấn đề pháp lý, không phải vấn đề luân lý. Một vấn đề pháp lý, cho dù đúng cũng không thể là nền tảng của luân lý, cũng không thể là nền tảng của nghệ thuật.

Bạn Hiếu có nói ví dụ về bông hoa cứ nở, đó là đã công nhận một cách vô thức là bông hoa có thể được coi như nghệ thuật. Và bông hoa vừa đẹp, vừa không có vấn đề, không bức xúc, không bới rác, móc cứt bắt thiên hạ phải ngửi. Nó đơn giản là đẹp, và nó cho người ta hạnh phúc được ngắm nó.

Còn nếu bản thân ta có đủ vấn đề, uất ức vì bị kỳ thị, đè nén, nghèo khổ, vì sinh nhầm thời, vì xã hội rối ren, tham nhũng v.v… và nhất định bắt thiên hạ phải chia sẻ với ta những bức xúc đó, rồi lại đòi người ta trả tiền vì đã được chỉ ra cho là người ta cũng như ta đang sống ngập trong rác và tốt nhất nên tìm tường đập đầu mà chết, thì thật là không còn đạo lý gì.

 

PHẠM QUANG HIẾU

Tôi xin có ý kiến: Cái sự kiện “đằng sau cái bi kịch đó, cái nỗi đau đó, có một vẻ đẹp nhân văn” thì dễ tạo sự đồng thuận, nhưng đánh đồng tính nhân văn với giải pháp thì, xin lỗi anh, cái gì mà chẳng là giải pháp, kể cả những cái không nhân văn đi chăng nữa!!! Với cách nhìn nhận này, anh có thể chỉ tôi tác phẩm nào không có giải pháp không?

Một đóa hoa, bình thường, có thể chỉ là một tạo vật đẹp đẽ. Nhưng một lúc nào đó, một ai đó phát hiện ra đóa hoa còn có một công năng chữa bệnh chẳng hạn, thì đó chẳng phải là đóa hoa cố tình muốn trở thành giải pháp cho người, mà giải pháp lại phụ thuộc vào người nhìn thấy và đang có nhu cầu kiếm tìm giải pháp. Đó là ý tôi khi viết: nghệ phẩm có thể chỉ là một hiện diện.

Một hiện diện giản đơn, nhưng vẫn tiềm ẩn đầy đủ giải pháp cho ai thấy và cần nó, dù rất thường khi cái giải pháp mà người xem tìm thấy lại không nằm trong đầu của nghệ sĩ!!! Thêm nữa, người nghệ sĩ không nhất thiết phải chăm chắm vào những giải pháp này nọ nhằm giải quyết những vấn đề làm đau đầu cả thế giới mà chính những Thánh nhân còn chưa giải quyết được!

Còn cái việc “Đằng sau mọi hiện thực, mọi phê phán đều cần một tấm lòng, một tình yêu…” thì cũng không nhất thiết phải coi đấy là cho. Nói một cách dễ hiểu: Trong cho có xin, trong xin có cho!Đặt nặng vấn đề xin-cho là một cách nhìn từ bên ngoài, của một người ngoài cuộc. Công việc sáng tạo của nghệ sĩ giản dị hơn nhiều, và cũng phức tạp hơn, trong một chiều hướng khác.

Và dạ thưa anh, anh hiểu sai ý tôi rồi! Cái ví dụ bông hoa kia là để nói lên một điều rằng: Trong quá trình sáng tạo, người nghệ sĩ không nhất thiết phải có một mục đích cụ thể, không nhất thiết phải có một ý niệm cụ thể.

Rất nhiều khi, chính những cảm xúc hay ý niệm mơ hồ lại thúc đẩy người nghệ sĩ sáng tạo tác phẩm. Và nếu anh là nghệ sĩ, anh sẽ thấy rất rõ điều này: Lại rất nhiều khi, những ý tưởng bị đóng đinh chắc chắn trong ý thức, những cảm xúc rõ rệt có thể gọi tên…lại chính là những cái rọ, những bức tường ngăn cản quá trình sáng tạo của anh!

Anh ạ! Người nghệ sĩ cần sự mơ hồ như cần không khí! Ở đó, may ra, anh ta mới có thể thỏa sức vẫy vùng. Cho nên, những sự phải thế này, phải thế kia mà anh nhận thức và phát biểu, nói thật, rất hẹp hòi!

Lời nói thẳng, mong anh không giận!

 

PHÓ ĐỨC TÙNG

Bạn Hiếu,

Để tôi giải thích rõ hơn nhé, có lẽ từ “giải pháp” dễ gây hiểu nhầm. Giải pháp tôi muốn nói không phải là một sự giải quyết vấn đề một cách khách quan, chẳng hạn như chấm dứt khổ đau, tham nhũng, áp bức, kỳ thị v.v… mà là mọi thứ có ý nghĩa positive về tinh thần, giúp người ta đỡ khổ đau, đỡ bức xúc.

Ví dụ cùng là vấn đề kỳ thị đồng tính. Nếu chỉ là nói lên được sự ác độc của xã hội, sự khổ sở của người đồng tính, thì đó là negative, là “xin” rủ lòng thương, “xin” được chia sẻ. Ngược lại, nếu cho thấy được những người đó có nhân quyền hiển nhiên, có tình yêu, sự dũng cảm v.v. thì người xem sẽ được truyền cảm tình yêu, tự do, dũng cảm v.v… và có một cảm giác cởi mở, vui sướng.

Hay như nói về phụ nữ, nếu chỉ nói là bị gò bó, trói buộc trong bốn bức tường, không lối thoát, bế tắc, khóc ra máu v.v… thì sẽ tạo cảm giác u uất, nặng nề, không giải tỏa nổi, có nghĩa là chất thêm vấn đề, đau khổ cho người xem mà người ta không biết giải quyết thế nào. Nhưng nếu hiểu như tôi bàn về tác phẩm của nghệ sỹ Hàn Quốc, ta sẽ thấy phục, thấy cao đẹp, thấy quý người phụ nữ và dòng sữa, thiên chức làm mẹ v.v. Như vậy, cho dù ta có tác dụng phụ là hiện trạng người phụ nữ bị kỳ thị thì ta cũng thấy được sự giải tỏa, vì thế mới nói trong cái bi kịch có cái thỏa mãn về giải pháp cho bi kịch đó.

Các tác phẩm của Bacon mà bạn trích dẫn, rất thường vẽ máu thịt, giết chóc, bạo lực. Nhưng trong những hình ảnh đó, vấn đề không phải là lên án tội ác, mà là cảm nhận về cái đẹp mà chính ông không ít lần có viện dẫn từ hình ảnh đóng đinh câu rút của Chúa Kito. Còn lý giải tại sao máu thịt, bạo lực có thể coi là đẹp, trong bối cảnh nào, đối với ai thì có thể gọi là đẹp, hãy nghiên cứu kỹ triết học.

Bạn nói trên thực tế, nghệ sỹ sáng tác đơn giản lắm, chẳng quan niệm gì về xin-cho cả đâu. Điều đó tôi rất tin, vì tin nên mới bàn, còn nếu nghệ sỹ không sáng tác đơn giản thế, cái gì cũng nghĩ thì ta bàn làm gì. Cũng có một số nghệ sỹ làm theo kiểu thần khải, như thánh phán, thần nhập, chẳng cần nghĩ gì mà vẫn ra sản phẩm tốt. Điều đó tôi tin. Nhưng khi đó, có thể tạm gọi nghệ sỹ đó là medium, giống như ông đồng bà cốt, làm việc trong trạng thái không tự chủ. Còn đối với những nghệ sỹ tự chủ làm việc, tôi từng quen rất nhiều nghệ sỹ nước ngoài, họ suy nghĩ rất kỹ, có triết lý rất cơ bản, và vẫn làm sản phẩm tốt. Còn ở Việt Nam, có quá nhiều bức xúc, quá nhiều lên án, phê phán, chửi bới vạch trần, đòi hỏi v.v… được bày ra trong tác phẩm nghệ thuật (tất nhiên không phải tất cả), mà có quá ít những món quà cảm động, hạnh phúc mà người xem được nhận từ nghệ sỹ. đó là sự thật bạn ạ, cho dù bạn nói sao chăng nữa.

Thêm nữa, khi bạn sáng tác, rất có thể bạn không cần có ý niệm, mục đích cụ thể (mặc dù nếu có, chưa chắc đã không thể sáng tác). Cũng như một bông hoa khi mọc chắc chắn không có mục đích là cho ai ngắm. Nhưng tôi đang bàn không phải là quy trình sáng tác, mà là giá trị của tác phẩm. Cho dù người nông dân cấy lúa có ý niệm về sự thu hoạch hay con chim đánh rơi hạt thóc, thì sản phẩm là bông lúa có giá trị sử dụng, và có người sẽ bỏ tiền ra mua nó.

Còn nếu ai chém vào người bạn một nhát dao, thì dù cố ý hay vô tình, đó cũng chỉ là tạo đau đớn cho bạn. Và nếu bạn là người bình thường, không phải thánh nhân, bạn sẽ không khuyến khích việc chém vào người bạn như vậy bằng cách trả thêm tiền cho kẻ chém.

Ngược lại, nếu bạn đang bại liệt nửa người, ông bác sĩ đến châm cứu cho bạn khỏi, thì cái đau do kim châm không bằng cái sướng do khỏi bệnh, và bạn sẽ đồng ý trả tiền cho ông ta.

 

*

Bài liên quan:

– Goyang nghệ trại. Kỳ 2: Lee Jin Ju – Người phụ nữ tàng hình.
– Nhân bình tranh của Lee Jin Ju: Nghệ thuật là để xin (được chia sẻ)? Hay để cho (giải pháp)?

– Anh Hiếu có hiểu lời anh Tùng? Hay tiêu chí lờ nhờ thì có nên làm nghệ thuật?
 
– Làm nghệ thuật cũng như đi bơi: Bơi giỏi rồi hẵng đùa nghịch trong nước

Ý kiến - Thảo luận

8:37 Sunday,23.12.2012 Đăng bởi:  Trần Quang Lu
Nghệ sỹ Việt Nam thì đa phần là dốt! Thế cho nhanh. Chính vì dốt cho nên mở mồm ra là: ý tưởng của tôi xuất phát từ cảm xúc hay một ý niệm mơ hồ, kiểu thế. Bảo giải thích thì không giải thích được, nhưng lại cứ đòi hỏi người xem phải hiểu mình. Người
...xem tiếp
8:37 Sunday,23.12.2012 Đăng bởi:  Trần Quang Lu
Nghệ sỹ Việt Nam thì đa phần là dốt! Thế cho nhanh. Chính vì dốt cho nên mở mồm ra là: ý tưởng của tôi xuất phát từ cảm xúc hay một ý niệm mơ hồ, kiểu thế. Bảo giải thích thì không giải thích được, nhưng lại cứ đòi hỏi người xem phải hiểu mình. Người xem mà không hiểu cảm xúc của mình là vì người xem dốt, chứ nghệ sỹ thì đương nhiên là có quyền không giải thích :D. Đến chết! :)) 
7:53 Friday,21.12.2012 Đăng bởi:  Nghiêm Toàn
Anh Hiếu
Nghiêm Toàn không nhất thiết trùng hoặc khác tên cúng cơm.
Anh Tùng thì uống kém, anh Thông thì không rõ, liệu anh có thu xếp thêm một ghế chầu rìa, đặng đủ đô mà tiếp chiêu anh?.
...xem tiếp
7:53 Friday,21.12.2012 Đăng bởi:  Nghiêm Toàn
Anh Hiếu
Nghiêm Toàn không nhất thiết trùng hoặc khác tên cúng cơm.
Anh Tùng thì uống kém, anh Thông thì không rõ, liệu anh có thu xếp thêm một ghế chầu rìa, đặng đủ đô mà tiếp chiêu anh?. 

(Đề nghị gõ chữ tiếng Việt có dấu và không viết tắt)

Tương tác thế nào? Ở xa làm sao nghe art talk?

Phương Vẹt & Phó Đức Tùng

Tìm kiếm

Tiêu đề
Nội dung
Tác giả

CMT mới nhất

» Xem tiếp